6 kosztownych błędów w badaniach geotechnicznych, które zatrzymują budowy

Budowa może być perfekcyjnie zaprojektowana. Może mieć dobrego wykonawcę, harmonogram i finansowanie. A mimo to potrafi zatrzymać się na etapie wykopu.

Dlaczego?

W bardzo wielu przypadkach problem zaczyna się znacznie wcześniej – w dokumentacji geologicznej i badaniach geotechnicznych.

W praktyce inwestorskiej w Polsce badania gruntu są często traktowane jako formalność potrzebna do uzyskania pozwolenia na budowę. W efekcie wybiera się najtańszą ofertę, minimalny zakres badań i najszybszy termin realizacji.

Problem polega na tym, że cały projekt konstrukcyjny opiera się właśnie na tych danych.

Jeżeli dane są błędne, projekt również będzie błędny.

Poniżej przedstawiamy sześć najczęstszych błędów w badaniach geotechnicznych, które w praktyce prowadzą do problemów na budowie, przestojów i kosztownych napraw.

1. Traktowanie badań geotechnicznych jako formalności

To najczęstszy problem w inwestycjach budowlanych.

Badania geotechniczne są zamawiane tylko dlatego, że wymagają ich przepisy. Dokumentacja ma być „do pozwolenia na budowę”, więc inwestor lub projektant wybiera najtańszą ofertę.

W efekcie:

• zakres badań jest minimalny
• liczba punktów badawczych jest zbyt mała
• technologia wierceń jest źle dobrana
• otwory geotechniczne i sondowania są zbyt płytkie
• dokumentacja nie opisuje rzeczywistej struktury gruntu

Na etapie projektu wszystko wygląda poprawnie. Problem pojawia się dopiero w trakcie robót ziemnych, gdy warunki gruntowe okazują się inne niż w dokumentacji.

Wtedy zaczynają się zmiany projektowe, dodatkowe roboty i opóźnienia.

2. Brak prawidłowego pomiaru wód gruntowych

Jednym z kluczowych parametrów w projektowaniu fundamentów jest poziom i ciśnienie wód gruntowych.

W wielu dokumentacjach parametr ten jest określony bardzo orientacyjnie. Wynika to z technologii wykonywania wierceń.

Najczęściej stosowane w Polsce są wiercenia świdrem ślimakowym (często zużytym, wyglądającym jak „marchewka”), które nie pozwalają na dokładne pomiary ciśnienia wód gruntowych ani na identyfikację kilku poziomów wodonośnych.

Tymczasem na wielu terenach występują 2 lub nawet (!) 3 poziomy wodonośne

Jeżeli nie zostanie to prawidłowo zidentyfikowane, mogą wystąpić poważne problemy, takie jak:

• przebicie hydrauliczne dna wykopu
• zniszczenie zabezpieczenia wykopu
• rozmycie warstw nośnych gruntu (sufozja)
• wyciek wód na działki sąsiadów
• zanieczyszczenie sąsiednich parków, siedlisk czy obszarów natura 2000

W takich sytuacjach budowa często zostaje zatrzymana.

3. Błędne wyznaczenie warstw gruntowych

Dokładne określenie granic pomiędzy warstwami gruntu jest kluczowe dla projektowania fundamentów i obudowy wykopów.

Problem polega na tym, że proste wiercenia świdrem ślimakowym nie pozwalają na precyzyjne określenie granic warstw gruntowych. A przy głębokości wierceń ponad 10 metrów wręcz już niemożliwe.

W praktyce oznacza to, że:

• granice warstw są określone zbyt orientacyjnie
• niektóre warstwy gruntów mogą zostać pominięte
• projektant opiera się na nieprecyzyjnych danych

Dużo dokładniejsze informacje można uzyskać z sondowań takich jak CPT lub CPTU, które pokazują zmiany parametrów gruntu z dużo większą rozdzielczością.

Bez tych danych projekt fundamentów może zostać oparty na błędnych założeniach.

4. Nieprawidłowa interpretacja wyników sondowań

Sondowania geotechniczne są bardzo cennym narzędziem do określania parametrów gruntu.

Dotyczy to między innymi badań takich jak:

• CPT / CPTu
• DMT
• SPT
• FVT

Problem pojawia się wtedy, gdy wyniki sondowań są niewłaściwie interpretowane.

Jednym z częstych błędów jest rysowanie słupka litologicznego wyłącznie na podstawie wykresu z sondowania.

Jest to poważne uproszczenie.

Różne typy gruntów mogą generować bardzo podobne wykresy sondowania. Na przykład:

• grunty spoiste
• grunty niespoiste zawodnione

Jeżeli zostaną błędnie zinterpretowane, projektant może przyjąć zupełnie inne parametry gruntu niż te, które faktycznie występują w podłożu.

W praktyce może to doprowadzić do sytuacji, w której w wykopie pojawia się niestabilne podłoże lub grunt o zupełnie innych właściwościach niż zakładano.

5. Zbyt niska cena badań geotechnicznych

W branży budowlanej bardzo często decydującym kryterium wyboru wykonawcy jest cena. Dotyczy to również badań geotechnicznych.

W praktyce różnice cenowe wynikają z zakresu i jakości badań.

Przykładowo:

• wiercenia z poborem prób mogą kosztować 600 -1000 zł za metr
• proste wiercenia świdrem ślimakowym mogą kosztować około 100 zł za metr

Sondowanie CPT wykonane rzetelnie kosztuje znacznie więcej niż szybkie badanie wykonane minimalnym nakładem pracy.

W efekcie najtańsza oferta często oznacza:

• mniejszy zakres badań
• gorszą jakość danych
• większe ryzyko błędów projektowych

A konsekwencje błędów geotechnicznych są jednymi z najdroższych problemów w budownictwie.

6. Niewystarczająca głębokość rozpoznania podłoża gruntowego

Jednym z najczęściej pomijanych, a jednocześnie najbardziej kosztownych błędów jest zbyt płytkie rozpoznanie warunków gruntowych.

W praktyce wygląda to bardzo prosto:
zakres badań jest dostosowany nie do rzeczywistych potrzeb projektu, tylko do możliwości sprzętu lub budżetu.

Typowa sytuacja:

• wykonawca ma sprzęt do 8 –10 m i na tej głębokości kończy rozpoznanie
• inwestor zakłada, że „to wystarczy”
• dokumentacja powstaje na podstawie niepełnych danych

Problem zaczyna się wtedy, gdy rzeczywista strefa oddziaływania fundamentów sięga głębiej niż wykonane badania.

W takich przypadkach:

• nie są rozpoznane słabe warstwy poniżej poziomu badań
• nie uwzględnia się głębszych poziomów wodonośnych
• projekt opiera się na założeniach, a nie na danych

Szczególnie niebezpieczne jest to przy:

• obiektach posadowionych głęboko (garaże podziemne, hale)
• fundamentach pośrednich (pale, mikropale)
• gruntach warstwowych i niejednorodnych

Zdarza się, że dopiero podczas robót ziemnych lub palowania okazuje się, że poniżej rozpoznanej warstwy występują:

• grunty organiczne
• nasypy niekontrolowane
• zawodnione piaski o niskiej nośności

W efekcie:

• konieczna jest zmiana technologii fundamentowania
• pojawiają się dodatkowe roboty (wzmocnienia, wymiany gruntu)
• harmonogram budowy przestaje istnieć

Rozpoznanie powinno sięgać tak głęboko, jak sięga wpływ projektowanego obiektu na podłoże.

Nie do głębokości, na którą „się da”, tylko do głębokości, która jest potrzebna.

Dlaczego dobre badania geotechniczne chronią inwestycję

Koszt rzetelnych badań geotechnicznych stanowi zwykle bardzo mały procent wartości inwestycji.

Jednocześnie od jakości tych badań zależy:

• bezpieczeństwo konstrukcji
• poprawność projektu fundamentów
• stabilność wykopów
• brak nieprzewidzianych przestojów na budowie

Dlatego dokumentacja geotechniczna nie powinna być traktowana jako formalność administracyjna.

To jeden z najważniejszych dokumentów technicznych całej inwestycji.

Badania geotechniczne w PGW Pawlak

W grupie PGW Pawlak od lat wykonujemy badania geotechniczne oraz analizujemy dokumentacje geologiczne dla inwestycji budowlanych i infrastrukturalnych.

Naszym celem jest dostarczenie projektantom i inwestorom wiarygodnych danych o warunkach gruntowo-wodnych, które pozwalają bezpiecznie zaprojektować i zrealizować inwestycję.

Jeżeli planujesz budowę lub chcesz zweryfikować dokumentację geologiczną swojej inwestycji, warto zrobić to zanim rozpoczną się roboty ziemne.

Bo w budownictwie najdroższe są błędy, które wychodzą dopiero na placu budowy.

Sekcja FAQ

Czy badania geotechniczne są obowiązkowe przed budową?

Przy inwestycjach budowlanych badania geotechniczne są wymagane, ponieważ projektant musi określić sposób posadowienia obiektu na podstawie rzeczywistych warunków gruntowo-wodnych. Bez takich danych trudno poprawnie zaprojektować fundamenty, zabezpieczenie wykopów czy odwodnienie budowy. W praktyce oznacza to, że brak badań lub bardzo ograniczony zakres badań zwiększa ryzyko błędów projektowych oraz kosztownych problemów na etapie realizacji inwestycji.

Ile kosztują badania geotechniczne gruntu?

Koszt badań geotechnicznych zależy od rodzaju inwestycji, zakresu badań oraz zastosowanych metod. Przykładowo wiercenia geotechniczne z poborem prób do badań laboratoryjnych mogą kosztować około 600-1000 zł za metr wiercenia, natomiast bardziej zaawansowane sondowania, takie jak CPT lub CPTu, wykonywane są zazwyczaj w przedziale 150-200 zł za metr sondowania. Całkowity koszt badań stanowi zwykle niewielki procent wartości inwestycji, natomiast ich jakość ma ogromny wpływ na bezpieczeństwo projektu.

Co zawiera dokumentacja geologiczno-inżynierska lub opinia geotechniczna?

Dokumentacja geotechniczna zawiera przede wszystkim opis warunków gruntowo-wodnych na działce oraz parametry geotechniczne gruntu potrzebne do projektowania fundamentów. Obejmuje ona między innymi:

• opis warstw gruntowych (litologii)
• wyniki wierceń geotechnicznych
• wyniki sondowań geotechnicznych (np. CPTu, SPT, DMT)
• poziom i charakter wód gruntowych
• parametry wytrzymałościowe i odkształceniowe gruntów
• wnioski oraz zalecenia do projektowania fundamentów

Na podstawie tych danych projektant konstrukcji dobiera sposób posadowienia obiektu.

Dlaczego błędy w dokumentacji geologicznej są tak kosztowne?

Błędy w dokumentacji geotechnicznej mogą prowadzić do nieprawidłowego zaprojektowania fundamentów, zabezpieczenia wykopu lub odwodnienia budowy. W praktyce oznacza to ryzyko takich zdarzeń jak osiadanie budynku, niestabilność wykopów czy przebicia hydrauliczne dna wykopu. Usuwanie takich problemów podczas realizacji inwestycji jest bardzo kosztowne i często powoduje przestoje budowy.

Jak sprawdzić, czy dokumentacja geotechniczna jest wiarygodna?

Najlepszym rozwiązaniem jest analiza dokumentacji przez niezależnego specjalistę geotechnika. Podczas takiej weryfikacji sprawdza się między innymi:

• czy liczba punktów badawczych jest wystarczająca
• czy zastosowano odpowiednie metody badań
• czy prawidłowo określono warunki wodno-gruntowe
• czy parametry geotechniczne są realistyczne

Taka analiza pozwala wykryć potencjalne błędy jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

Warto też sprawdzić czy wykonawca badań posiada (opłacone) ubezpieczenie OC zawodowe na wartość większą, niż koszt Państwa inwestycji.