Pobór próbek gruntu o nienaruszonej strukturze,

Wiercenia dla naukowców PAN nad Jeziorem Żarnowieckim

Kamień z głębokości 76 metrów.

Niewielki okruch skały wydobyty z głębokości 76 metrów może pomóc odtworzyć historię całego krajobrazu. Znaleziony wśród mułków i iłów pod względem wielkości i charakteru wyraźnie odbiegał od otaczającego materiału. Dla profesora Mirosława Błaszkiewicza był ważną wskazówką dotyczącą obecności lądolodu i warunków, w których powstawało dawne jezioro.

Takie szczegóły analizują naukowcy prowadzący badania w strefie brzegowej Jeziora Żarnowieckiego. Żeby mogli je dostrzec i zinterpretować, potrzebują odpowiednio pobranego materiału. Prace wiertnicze w tym projekcie powierzono jednej ze spółek Grupy PGW Pawlak.

Profesor Mirosław Błaszkiewicz z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk wyjaśnia w naszym filmie, dlaczego od kilkunastu lat współpracuje z zespołem wykonującym te wiercenia. Mówi o zaufaniu, doświadczeniu i gotowości do dostosowania prac do wymagań naukowców.

Co robił ten kamień 76 metrów pod ziemią?

Pobór próbki gruntu z głębokości 76 metrów pod powierzchnią specjalną maszyną do wierceń rdzeniowych.

Podczas oglądania materiału pobranego z głębokości 76 metrów uwagę badacza zwrócił fragment skały tkwiący w drobnoziarnistych osadach. Jego obecność rodziła konkretne pytanie: w jaki sposób taki okruch trafił do miejsca, w którym gromadziły się znacznie drobniejsze mułki i iły?

Wyjaśnienia trzeba szukać w warunkach panujących tutaj na długo przed powstaniem dzisiejszego krajobrazu.

Profesor Błaszkiewicz przedstawia prawdopodobny przebieg zdarzeń. Dawny zbiornik jeziorny mógł przylegać do krawędzi lądolodu. Od lodu odrywały się bryły, które wraz z uwięzionym w nich materiałem skalnym dryfowały po jeziorze. Kiedy lód topniał, uwalniane okruchy opadały na dno.

W ten sposób większy fragment skały mógł znaleźć się pośród znacznie drobniejszych osadów.

Dla zespołu badawczego takie znalezisko jest ważną przesłanką wskazującą na kontakt dawnego jeziora z lądolodem. Jego znaczenie wynika z kontekstu: miejsca występowania, rodzaju otaczającego materiału i układu warstw.

W badaniach geologicznych liczy się zarówno to, co wydobywamy, jak i informacja, skąd pochodzi próbka oraz w jakim stanie trafia do zespołu badawczego. Okruchy skalne w materiale pobranym z głębokości 76 metrów mogą dostarczyć informacji o procesach, których śladów nie dostrzeżemy na powierzchni terenu.

Co naukowcy odczytują z osadów Jeziora Żarnowieckiego?

Osady gromadzące się w zbiornikach wodnych przechowują ślady zmian środowiska. Ich kolejne warstwy mogą dostarczać informacji o warunkach panujących w jeziorze, jego otoczeniu oraz wpływie procesów związanych z lądolodem.

Jak wyjaśnia profesor Błaszkiewicz, celem badań nad Jeziorem Żarnowieckim jest rekonstrukcja dawnego środowiska i klimatu. Analiza pobranego materiału pomaga ustalić, co zmieniało się w przeszłości i jakie procesy mogły za tym stać.

Taka wiedza stanowi punkt odniesienia dla badań współczesnych zmian klimatu. Wymaga jednak zestawienia wielu obserwacji, analiz i metod. Pojedynczy kamień jest częścią większego zapisu, który naukowcy stopniowo odczytują.

Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki realizowany jest we współpracy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN oraz Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. Kierownikiem projektu jest profesor Mirosław Błaszkiewicz, a zespołem PIG-PIB kieruje profesor Anna Chrynowiecka.

Za wykonanie wierceń i pozyskanie materiału do dalszych badań odpowiadała jedna ze spółek Grupy PGW Pawlak, pracująca w bezpośrednim kontakcie z zespołem naukowym.

Dlaczego naukowcy wybrali wykonawcę z Grupy PGW Pawlak?

W materiale filmowym profesor Błaszkiewicz przypomina, że współpraca z zespołem wykonującym wiercenia trwa od kilkunastu lat. Wspomina również wcześniejsze prace w rejonie Osówki, gdzie naukowcy analizowali zapis dawnego klimatu zachowany w osadach.

Mówiąc o wyborze wykonawcy, podkreśla:

„W przypadku wierceń bardzo ważną rzeczą jest kwestia zaufania do firmy”.

To zaufanie ma praktyczny wymiar. Zespół naukowy potrzebuje wykonawcy, który rozumie cel prac i potrafi reagować na informacje pojawiające się podczas wiercenia.

Badania terenowe weryfikują wcześniejsze założenia. Napotkane osady mogą różnić się od oczekiwanych, a interesujący fragment profilu może wymagać szczególnej uwagi. Wówczas znaczenie ma możliwość uzgodnienia zmian i dostosowania sposobu prowadzenia prac.

Profesor zwraca uwagę właśnie na takie podejście:

„Firma jest bardzo otwarta na tego typu rzeczy i z pełnym zrozumieniem właśnie podchodzi do naszych czasami takich delikatnych […] fanaberii związanych z pozyskaniem najbardziej odpowiedniego materiału do badań naukowych”.

Za żartobliwym określeniem „fanaberie” stoją konkretne wymagania badawcze. Materiał musi pozwalać na wykonanie zaplanowanych analiz. Dla wykonawcy oznacza to konieczność uważnej współpracy z osobami, które będą go później interpretować.

Dobre wiercenie zaczyna się od zrozumienia celu

Samo osiągnięcie określonej głębokości nie opisuje jeszcze jakości wykonanej pracy. Ważne jest również, czy pozyskany materiał odpowiada potrzebom badania.

Inne wymagania może mieć naukowiec analizujący układ osadów, inne laboratorium badające właściwości gruntu, a jeszcze inne zespół weryfikujący wykonane wzmocnienie podłoża.

Dlatego przed rozpoczęciem prac trzeba ustalić, jakie informacje mają zostać uzyskane i do czego będą wykorzystane próbki. Od tego zależą dobór techniki, sposób poboru oraz postępowanie z materiałem.

Nad Jeziorem Żarnowieckim szczególne znaczenie miało porozumienie pomiędzy zespołem badawczym a wykonawcą wierceń. Naukowcy określali potrzeby i interpretowali obserwacje. Zespół Grupy PGW Pawlak odpowiadał za terenową część pozyskania materiału.

Sprzęt daje możliwości techniczne. Doświadczenie zespołu pozwala wykorzystać je do konkretnego zadania.

Co to doświadczenie oznacza dla inwestora i kierownika budowy?

Na budowie pytania są zwykle inne niż w projekcie naukowym. Trzeba rozpoznać podłoże pod obiekt, uzupełnić informacje po wykonaniu wykopu albo pobrać materiał z wykonanego wzmocnienia gruntu.

Wspólna pozostaje potrzeba uzyskania danych, na których można oprzeć dalsze decyzje.

Doświadczenie ze współpracy z wymagającym zespołem naukowym pokazuje sposób pracy Grupy PGW Pawlak: ustalenie celu, dobór metody, reagowanie na warunki terenowe i uzgadnianie potrzebnych zmian z klientem.

Takie podejście wykorzystujemy również podczas prac na czynnych budowach. Przykładem są wiercenia weryfikacyjne w kolumnach DSM, z których pobieraliśmy rdzenie cementogruntu do badań laboratoryjnych. Ograniczony dostęp wymagał prowadzenia wiercenia ukośnie i zastosowania rur osłonowych. Po pobraniu materiału otwory wypełniliśmy zaczynem cementowym.

To różne realizacje, ale w obu przypadkach metoda musi odpowiadać celowi i warunkom pracy.

Dla inwestora oznacza to współpracę z zespołem, który potrafi omówić wymagania, ocenić możliwości wykonania zadania i dostosować prace do sytuacji w terenie. Uzyskane wyniki stanowią następnie podstawę do oceny przez geologa, projektanta lub innych specjalistów odpowiedzialnych za inwestycję.

Zobacz, jak profesor wyjaśnia znaczenie tych badań

W filmie profesor Mirosław Błaszkiewicz opowiada o historii środowiska zapisanej w osadach, współpracy instytucji naukowych oraz wymaganiach stawianych wykonawcy wierceń.

Zwraca również uwagę na szersze znaczenie poznawania przeszłości tego regionu. Wiedza o dawnych zmianach na styku lądu i morza pomaga lepiej rozumieć dynamikę strefy brzegowej Bałtyku. Jak wskazuje profesor, może mieć ona znaczenie także przy rozpatrywaniu przyszłych zmian środowiska i planowaniu infrastruktury.
Obejrzyj film z badań nad Jeziorem Żarnowieckim.

Potrzebujesz wierceń dopasowanych do swojego zadania?

Grupa PGW Pawlak wykonuje badania geologiczne i prace wiertnicze, a także realizuje odwodnienia oraz mikropale. W tym projekcie nasze zadanie polegało na pozyskaniu materiału dla naukowców. Na budowach pomagamy rozwiązywać problemy związane z rozpoznaniem podłoża i realizacją robót geotechnicznych.

Jeżeli potrzebujesz dodatkowych badań, poboru próbek lub wierceń przy utrudnionym dostępie, prześlij nam lokalizację, opis zadania i dostępną dokumentację. Zdjęcia miejsca pracy pomogą ocenić możliwość ustawienia sprzętu.

Omówimy wymagania, możliwości techniczne i dostępny termin – kontakt

Grupa PGW Pawlak – grunt to pasja.